Het begin kan wel niet
anders dan het inloggen zijn. Ik ga geen onderscheid maken voor nieuwelingen
en gevorderden, dus als u al veel verder bent, zult u moeten wachten tot
de cursus uw kennisniveau ingehaald heeft.
Er zijn verschillende manieren om in te loggen, maar in alle gevallen
krijgt u iets te zien als:
| login: XXXXX
Password: |
|---|
Als u gewoon uw inlognaam invoert in plaats van XXXXX, gevolgd door
Enter,
en daarna uw wachtwoord met nogmaals Enter, dan kunt u beginnen
met in Linux te werken. (N.B. Wees wel voorzichtig met uw wachtwoord! Vooral
als het een root-wachtwoord is. En helemaal als uw computer aan Internet
hangt! O ja ... als u niets ziet bij het intypen van het wachtwoord, is
dat normaal. Uit veiligheidsoverwegingen wordt uw wachtwoord nooit op het
scherm getoond.)
Kan ik mijn wachtwoord veranderen? En zo ja: hoe dan?
Antwoord op de eerste vraag: dat kan heel simpel! Wat de manier waarop betreft ... U kunt gebruik maken van het passwd commando. U krijgt dan vanzelf een aantal vragen voorgelegd. Meestal gaat het om "typing your old password", "typing your new password" en "retyping your new password".
Als u uw wachtwoord verandert, maak het uzelf dan niet te moeilijk.
Het is erg lastig als u meerdere pogingen moet doen om in te loggen, omdat
u uw wachtwoord niet goed kunt typen. Anderzijds: maak het anderen weer
niet te gemakkelijk! Als u b.v. Wim Kok bent, kies dan niet het wachtwoord
pvda).
Linux geeft u enig advies over wat wel en geen goed wachtwoord is. Probeer
geen woorden uit het standaard woordenboek te gebruiken.
$ date
Sat 06 Nov 15:29:19 CET 1999
Nogal eenvoudig, nietwaar? En mogelijk ook niet zo heel erg nuttig. Een belangrijker commando is dan ook who. Hiermee kunt u zien wie er op uw computer aan het werk zijn.
$ who
jacco ttyq7 Jun 19 09:34
reynold ttyp4 Jun 04 16:01
joyce ttyp6 May 05 11:07
Mocht de lijst onverhoopt erg lang zijn, dat kunt u met commando's als sort en more wat orde in de chaos brengen. sort zet de lijst in alfabetische volgorde. Met het more commando kunt u ervoor zorgen, dat de lijst telkens met 1 scherm tegelijk voorbij komt. Met de spatiebalk kunt u dan het volgende scherm laten verschijnen. U kunt het ook per regel zichtbaar maken met de enter toets. Stoppen gaat via de q toets.
(N.B.: het programma less kan ook worden gebruikt om een tekstfile op het scherm te krijgen. Met de pijltoetsen kunt u dan heen en weer scrollen. Stoppen gaat weer met de q toets.)
Kunt u deze commando's nu zonder meer gebruiken? Ik dacht het niet. Als u het probeert gebeurt er naar alle waarschijnlijkheid helemaal niets. Probeert u het maar uit:
$ who sort more
U dient (voor zinnige uitvoer) namelijk gebruik te maken van het teken '|', een zogenaamde 'pipe'. De 'pipe' voert de uitvoer van het ene commando door als invoer voor een ander commando. Probeert u de volgende commando reeks maar eens:
$ who|sort|more
Mocht u ooit vergeten met welke gebruikersnaam u op de computer bent ingelogd, dan kunt u dat opvragen middels:
$ who am i
henkie ttypa Jun 19 09:48
Heb ik hier dan geen pipe nodig?
Antwoord: nee. De woorden "am i" zijn argumenten (of opties) voor het commando who. Anders gezegd: het zijn zelf geen commando's maar ze veranderen de manier waarop het commando who werkt. Vele commando's in Linux hebben erg veel (soms bijna talloze!) opties.
$man who
who(1) who(1) NAME who - Identifies users currently logged in ... (rest of entry) $Inderdaad ... de uitleg is natuurlijk wel in het Engels.
$ logout