Beginnen

Terug naar inhoudsopgave

Inloggen

Het begin kan wel niet anders dan het inloggen zijn. Ik ga geen onderscheid maken voor nieuwelingen en gevorderden, dus als u al veel verder bent, zult u moeten wachten tot de cursus uw kennisniveau ingehaald heeft.

Er zijn verschillende manieren om in te loggen, maar in alle gevallen krijgt u iets te zien als:
 
login: XXXXX
Password: 

Als u gewoon uw inlognaam invoert in plaats van XXXXX, gevolgd door Enter, en daarna uw wachtwoord met nogmaals Enter, dan kunt u beginnen met in Linux te werken. (N.B. Wees wel voorzichtig met uw wachtwoord! Vooral als het een root-wachtwoord is. En helemaal als uw computer aan Internet hangt! O ja ... als u niets ziet bij het intypen van het wachtwoord, is dat normaal. Uit veiligheidsoverwegingen wordt uw wachtwoord nooit op het scherm getoond.)
 

Veranderen van het wachtwoord

Een eerste vraag zou nu kunnen zijn:


Kan ik mijn wachtwoord veranderen? En zo ja: hoe dan?

Antwoord op de eerste vraag: dat kan heel simpel! Wat de manier waarop betreft ... U kunt gebruik maken van het passwd commando. U krijgt dan vanzelf een aantal vragen voorgelegd. Meestal gaat het om "typing your old password", "typing your new password" en "retyping your new password".

Als u uw wachtwoord verandert, maak het uzelf dan niet te moeilijk. Het is erg lastig als u meerdere pogingen moet doen om in te loggen, omdat u uw wachtwoord niet goed kunt typen. Anderzijds: maak het anderen weer niet te gemakkelijk! Als u b.v. Wim Kok bent, kies dan niet het wachtwoord pvda). Linux geeft u enig advies over wat wel en geen goed wachtwoord is. Probeer geen woorden uit het standaard woordenboek te gebruiken.
 

Enkele eenvoudige commando's

Voor we de wijde Linux wereld ingaan, lever ik u een paar eenvoudige commando's om op gang te komen. De Linux prompt wordt (net als bij UNIX) weergegeven middels een "$" teken voor normale gebruikers en een "#" voor de root. Ook komt "%" wel voor. We beginnen met het commando date. Het laat datum en tijd zien van uw computersysteem.

$ date
Sat  06 Nov 15:29:19 CET 1999

Nogal eenvoudig, nietwaar? En mogelijk ook niet zo heel erg nuttig. Een belangrijker commando is dan ook who. Hiermee kunt u zien wie er op uw computer aan het werk zijn.

$ who
jacco ttyq7 Jun 19 09:34
reynold ttyp4 Jun 04 16:01
joyce ttyp6 May 05 11:07

Mocht de lijst onverhoopt erg lang zijn, dat kunt u met commando's als sort en more wat orde in de chaos brengen. sort zet de lijst in alfabetische volgorde. Met het more commando kunt u ervoor zorgen, dat de lijst telkens met 1 scherm tegelijk voorbij komt. Met de spatiebalk kunt u dan het volgende scherm laten verschijnen. U kunt het ook per regel zichtbaar maken met de enter toets. Stoppen gaat via de q toets.

(N.B.: het programma less kan ook worden gebruikt om een tekstfile op het scherm te krijgen. Met de pijltoetsen kunt u dan heen en weer scrollen. Stoppen gaat weer met de q toets.)

Kunt u deze commando's nu zonder meer gebruiken? Ik dacht het niet. Als u het probeert gebeurt er naar alle waarschijnlijkheid helemaal niets. Probeert u het maar uit:

$ who sort more

U dient (voor zinnige uitvoer) namelijk gebruik te maken van het teken '|', een zogenaamde 'pipe'. De 'pipe' voert de uitvoer van het ene commando door als invoer voor een ander commando. Probeert u de volgende commando reeks maar eens:

$ who|sort|more

Mocht u ooit vergeten met welke gebruikersnaam u op de computer bent ingelogd, dan kunt u dat opvragen middels:

$ who am i
henkie ttypa Jun 19 09:48


Heb ik hier dan geen pipe nodig?

Antwoord: nee. De woorden "am i" zijn argumenten (of opties) voor het commando who. Anders gezegd: het zijn zelf geen commando's maar ze veranderen de manier waarop het commando who werkt. Vele commando's in Linux hebben erg veel (soms bijna talloze!) opties.

Hulp mogelijkheden

Het Linux Programmer's Manual staat in uw Linux systeem. U kunt documentatie over elk bestaand commando krijgen door het commando man. Voor het commando who kunt u dat als volgt zichtbaar maken:

$man who

who(1)                                        who(1)

NAME

  who - Identifies users currently logged in
                   
                    ... (rest of entry)
$
Inderdaad ... de uitleg is natuurlijk wel in het Engels.

Uitloggen

Dat kan met het simpele commando:

$ logout